Po co składać wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

Wyobraź sobie, że spadek to zamknięty sejf. Wiesz, że to, co jest w środku, należy do Ciebie, ale bank, spółdzielnia mieszkaniowa czy wydział ksiąg wieczystych nie uwierzą Ci „na słowo”. Potrzebujesz klucza. Tym kluczem jest właśnie prawomocne postanowienie sądu.

Wielu Klientów w mojej krakowskiej kancelarii pyta: „Pani Mecenas, czy my naprawdę musimy iść do sądu, skoro wszyscy jesteśmy zgodni?”. Odpowiedź brzmi: tak, jeśli chcecie sformalizować stan prawny. Bez tego dokumentu:

• Nie sprzedasz mieszkania po rodzicach.
• Nie wypłacisz pieniędzy z konta zmarłego (powyżej kwoty dyspozycji na wypadek śmierci).
• Nie przerejestrujesz samochodu.

Pamiętaj, że sąd w tym postępowaniu nie dzieli majątku (nie ustala, kto bierze obrazy, a kto samochód). Sąd jedynie stwierdza: „Jan Kowalski dziedziczy 1/2, a Anna Kowalska 1/2”. O tym, jak potem podzielić ten tort, przeczytasz w moich wpisach o postępowaniu spadkowym.

Zanim przejdziemy do tego, jak napisać wniosek do sądu o nabycie spadku, zastanówmy się, czy w ogóle musisz iść do sądu. W 2026 roku mamy bowiem alternatywę, która często jest szybsza, choć droższa.

Sąd czy notariusz? Co wybrać w 2026 roku?

Stojąc przed wyborem drogi prawnej, musisz wiedzieć, że akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza ma taką samą moc prawną jak postanowienie sądu. Diabeł tkwi jednak w szczegółach – kosztach i wymogach.

Jeżeli Twoja sprawa spadkowa jest skomplikowana (np. spór w rodzinie, wątpliwości co do poczytalności testatora), notariusz odeśle Cię do sądu. Notariusz działa tylko wtedy, gdy jest pełna zgoda i obecność wszystkich spadkobierców.

Jeśli decydujesz się na drogę sądową, czytaj dalej. Pokażę Ci, jak skonstruować pismo, by sąd nie wzywał Cię do uzupełniania braków formalnych, co tylko wydłuża sprawę o kolejne tygodnie.

Jak napisać wniosek o stwierdzenie nabycia spadku krok po kroku?

Nie potrzebujesz skomplikowanego języka prawniczego. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po rodzicach czy innych krewnych musi być przede wszystkim konkretny. Oto elementy, które muszą się w nim znaleźć:

1. Oznaczenie sądu

Wniosek składasz do Sądu Rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Jeśli Twój tata zmarł w Krakowie, ale mieszkał na stałe w Wieliczce, to właściwym będzie sąd obejmujący Wieliczkę. Więcej o tym, jak nie pomylić adresu, pisałam w artykule: jak ustalić sąd właściwy.

2. Wnioskodawca i Uczestnicy

Wnioskodawca to Ty. Musisz podać swoje imię, nazwisko, adres i numer PESEL.
Uczestnicy to wszyscy, którzy mogą dziedziczyć – zarówno z ustawy, jak i z testamentu. Jeśli pomniesz brata, bo „on nic nie chce”, sąd i tak każe Ci go wskazać. Sprawdź dokładnie, kto jest uczestnikiem postępowania spadkowego, aby nie narazić się na zwrot pisma.

3. Treść żądania (Petitum)

To najważniejsza część. Piszemy prosto:
„Wnoszę o stwierdzenie, że spadek po Janie Kowalskim, zmarłym dnia 1 stycznia 2026 r. w Krakowie, ostatnio stale zamieszkałym w Krakowie, na podstawie ustawy nabyli: żona Anna Kowalska w 1/2 części oraz syn Marek Kowalski w 1/2 części.”

Jeśli jest testament, piszesz: „…na podstawie testamentu nabył w całości…”. Zobacz też szczegóły dotyczące procedury, gdy w grę wchodzi stwierdzenie nabycia spadku z testamentu.

4. Uzasadnienie

Tutaj opisujesz historię w skrócie: kiedy zmarł spadkodawca, kto jest jego rodziną (żona, dzieci), czy zostawił testament. Musisz też napisać, czy ktoś składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Niezbędne dokumenty i załączniki – lista

Sam wniosek o spadek to tylko okładka. Najważniejsze są załączniki, które dowodzą prawdy Twoich słów. Bez nich sąd nie ruszy z miejsca. Do wniosku musisz dołączyć oryginały (lub odpisy urzędowe) następujących dokumentów:

• Akt zgonu spadkodawcy – to podstawa.
• Akty urodzenia spadkobierców (dla mężczyzn i panien).
• Akty małżeństwa (dla kobiet, które zmieniły nazwisko, oraz dla wdowy/wdowca po zmarłym).
• Oryginał testamentu (jeśli istnieje). Jeśli obawiasz się o jego zaginięcie, możesz złożyć go w sądzie lub u notariusza, o czym pisałam przy okazji tematu: testament notarialny i co dalej.
• Dowód uiszczenia opłaty sądowej (100 zł).

Pamiętaj, że każdy uczestnik postępowania musi otrzymać swój odpis wniosku. Jeśli jest 3 uczestników + sąd, składasz 4 egzemplarze wniosku.

Jak wygląda rozprawa o nabycie spadku?

Dla wielu moich Klientów wizyta w sądzie jest stresująca. Uspokajam: sprawy o stwierdzenie nabycia spadku (zwłaszcza te bezsporne) trwają zazwyczaj 15-20 minut. Sędzia zada pytania, które mają na celu ustalenie kręgu spadkobierców.

Będziesz pytany o to, czy zmarły pozostawił testament, czy miał inne dzieci (również pozamałżeńskie lub przysposobione) oraz czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne. Jeśli Twoja sytuacja rodzinna jest standardowa, sąd wyda postanowienie na tej samej rozprawie. To właśnie wtedy następuje kluczowe dziedziczenie ustawowe lub testamentowe.

Warto też pamiętać, że samo stwierdzenie nabycia spadku nie oznacza, że wiesz, co dokładnie wchodzi w skład majątku. Czasem konieczne jest ustalenie, co wchodzi w skład masy spadkowej, zwłaszcza gdy podejrzewamy długi.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania