1. Spadek po bracie – czy zawsze Ci się należy?

Gdy w kancelarii siadają naprzeciwko mnie Klienci, którzy właśnie stracili brata, często widzę w ich oczach mieszankę żalu i zagubienia. Pytają: „Pani Mecenas, czy ja w ogóle mam prawo do czegokolwiek? Przecież on miał żonę”. Odpowiedź w prawie spadkowym rzadko brzmi proste „tak” lub „nie”. Wszystko zależy od rodzinnej układanki.

Musisz wiedzieć, że polskie prawo (aktualne również w 2026 roku) dzieli spadkobierców na grupy. To nie jest tak, że wszyscy krewni rzucają się na majątek. Istnieje ścisła kolejność.

Jeśli zastanawiasz się, jak wygląda spadek po bracie w Twoim konkretnym przypadku, musimy najpierw wykluczyć osoby, które stoją w kolejce przed Tobą. Najważniejsza zasada brzmi: dzieci wygrywają ze wszystkimi.

Jeżeli jednak Twój brat nie miał dzieci, drzwi do spadku otwierają się dla dalszych krewnych – w tym dla Ciebie. Ale tu pojawia się kolejna ważna postać: małżonka oraz Wasi rodzice.

2. Kiedy dziedziczy rodzeństwo zmarłego? Konkretne scenariusze

Przejdźmy do konkretów, bo prawo lubi precyzję. Abyś mógł dziedziczyć po bracie, muszą zajść łącznie dwie okoliczności: brat nie pozostawił dzieci (ani wnuków) ORAZ nie żyje co najmniej jedno z Waszych rodziców.

Oto sytuacje, kiedy dziedziczy rodzeństwo zmarłego:

To właśnie Wariant B jest dla wielu Klientów zaskoczeniem. Często bratowa jest przekonana, że jako żona dziedziczy wszystko. Tymczasem Ty, jako brat lub siostra, stajesz się współwłaścicielem mieszkania, samochodu czy działki. To rodzi konieczność przeprowadzenia sprawy o dział spadku, aby wyjść ze współwłasności.

3. Dziedziczenie ustawowe rodzeństwo – na co uważać?

Gdy w grę wchodzi dziedziczenie ustawowe rodzeństwo musi pamiętać o jednej pułapce: długach. W mojej praktyce spotykam się z historiami, gdzie „zapomniany” brat, z którym nie utrzymywano kontaktu, zostawia po sobie nie tylko stare meble, ale i pokaźne kredyty.

Pamiętaj, że masz 6 miesięcy od momentu, w którym dowiedziałeś się o tytule powołania do spadku (zazwyczaj jest to dzień śmierci brata lub dzień, w którym dowiedziałeś się o odrzuceniu spadku przez bliższą rodzinę), aby złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Warto też wspomnieć o podatkach. Dziedziczenie po bracie zalicza się do tzw. zerowej grupy podatkowej. Oznacza to, że jeśli zgłosisz nabycie spadku do Urzędu Skarbowego w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu (lub aktu notarialnego), nie zapłacisz ani złotówki podatku. Jeśli przegapisz ten termin – podatek będzie bolesny.

4. Jak sformalizować prawa do spadku?

Samo bycie bratem nie wystarczy, by bank wypłacił Ci pieniądze z konta zmarłego, ani by wpisać Cię do księgi wieczystej. Musisz uzyskać oficjalne potwierdzenie, że jesteś spadkobiercą.

Masz dwie drogi:

1. Notariusz: Szybciej, ale wymaga zgody i obecności wszystkich spadkobierców. Sporządzacie Akt Poświadczenia Dziedziczenia.
2. Sąd: Składasz wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. To droga konieczna, jeśli w rodzinie jest konflikt lub nie wszyscy mogą stawić się u notariusza.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania