Od czego zacząć postępowanie spadkowe?

Wielu moich Klientów przychodzi do kancelarii z teczką dokumentów i pytaniem: „Pani Anno, co teraz?”. Pierwszym krokiem jest zrozumienie, że postępowanie spadkowe (czyli potwierdzenie, że jesteś spadkobiercą) to fundament, bez którego nie ruszysz dalej – nie sprzedasz mieszkania po babci ani nie wypłacisz pieniędzy z banku.

Zanim wpadniesz w wir formalności, musisz ustalić jedną rzecz: czy w rodzinie jest zgoda? To determinuje, do kogo się udać po poradę w sprawie spadku i którą ścieżkę wybrać.

Jeśli wszyscy są zgodni, możecie udać się do notariusza. Jeśli jednak wujek z Ameryki nie odpisuje na listy, albo rodzeństwo kłóci się o ważność testamentu – pozostaje nam sąd. Warto wiedzieć, jak załatwić sprawy spadkowe bez testamentu, bo to najczęstszy scenariusz, z jakim się spotykam.

Kolejnym ważnym elementem jest skompletowanie dokumentów. Bez nich ani sąd, ani notariusz nie rozpoczną procedury. Częstym problemem jest ważność odpisu aktu urodzenia do sądu – pamiętaj, że odpisy skrócone są ważne bezterminowo, ale w praktyce urzędniczej najlepiej, by były świeże i czytelne.

Jak przeprowadzić postępowanie spadkowe – Sąd czy Notariusz?

To dylemat, który rozstrzygamy na niemal każdej konsultacji. Jak przeprowadzić sprawę spadkową, żeby nie stracić nerwów i pieniędzy? Spójrzmy na porównanie, które pomoże Ci podjąć decyzję.

Zastanawiasz się, jak najszybciej załatwić sprawy spadkowe? Zdecydowanie notariusz. Ale jeśli boisz się, że ktoś zataił testament lub ma miejsce konflikt o odrzucenie spadku a zachowek, sąd może być bezpieczniejszą przystanią, dającą czas na reakcję.

Nabycie spadku krok po kroku w sądzie

Jeśli wybrałeś sąd, musisz wiedzieć, jak założyć sprawę spadkową. Procedura nie jest skomplikowana, o ile masz uporządkowane dokumenty. Oto postępowanie spadkowe krok po kroku:

1. Zgromadzenie dokumentów: Akt zgonu spadkodawcy, akty urodzenia (i małżeństwa kobiet) spadkobierców, ewentualne testamenty.
2. Złożenie wniosku: Musisz ustalić sąd właściwy dla ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego.
3. Opłata sądowa: Standardowo 100 zł za wniosek + 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego. Warto wiedzieć, ile kosztuje sprawa spadkowa w sądzie w Twoim konkretnym przypadku, jeśli dochodzą dodatkowe wnioski.
4. Rozprawa: Sąd przesłuchuje wnioskodawcę i uczestników, składacie tzw. zapewnienie spadkowe.
5. Postanowienie: Sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

Dziedziczenie ustawowe a testament – różnice w procedurze

Często pytacie, jak załatwić sprawy spadkowe po zmarłym, gdy nie ma testamentu (dziedziczenie ustawowe), a jak, gdy dokument istnieje. W praktyce sądowej różnica jest niewielka, ale istotna.

Przy dziedziczeniu ustawowym (zgodnie z kodeksem), musisz wykazać pokrewieństwo. Jeśli jednak zastanawiasz się jak załatwić sprawy spadkowe z testamentem, kluczowe jest jego oryginał. Sąd musi go „otworzyć i ogłosić”. Jeśli testament jest u notariusza, sąd go stamtąd ściągnie. Jeśli masz go w szufladzie – musisz go dostarczyć.

Przykład z życia kancelarii:
Prowadziłam sprawę Pani Marii. Jej ojciec zostawił testament ręczny, ale brat Pani Marii twierdził, że ojciec był wtedy nieświadomy. Stwierdzenie nabycia spadku z testamentu zamieniło się w batalię o podważenie dokumentu. Dzięki temu, że na wczesnym etapie powołaliśmy biegłych lekarzy, udało się wykazać ważność testamentu. Gdyby Pani Maria próbowała robić to sama, „na wzorach z internetu”, prawdopodobnie pominęłaby kluczowe dowody medyczne.

Pamiętaj też, że po uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku, czeka Cię ewentualny dział spadku lub podatek. Podatek od spadku po rodzicach można zniwelować do zera, ale wymaga to zgłoszenia w ciągu 6 miesięcy.

Jeśli czujesz, że formalności Cię przerastają, lub rodzina zaczyna wyciągać „brudy z przeszłości”, warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia. Czasem jedna konsultacja ustawia strategię na całe postępowanie.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania