Ile wynosi podatek od spadku po rodzicach 2025/2026?

Wielu Klientów przychodzi do mojej kancelarii z obawą, że przyjęcie mieszkania czy oszczędności po zmarłym ojcu lub matce wiąże się z koniecznością oddania dużej części tej kwoty państwu. Uspokajam: podatek od spadku po rodzicach w zdecydowanej większości przypadków nie wystąpi.

Polskie prawo dzieli podatników na grupy podatkowe. Najbliższa rodzina (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha) tworzy tak zwaną „Grupę Zero”. Ustawodawca przewidział dla Was przywilej – całkowite zwolnienie z opłat na rzecz fiskusa. Nie ma znaczenia, czy dziedziczysz dom warty milion złotych, czy stare auto.

Musisz jednak pamiętać, że zasady dziedziczenia to jedno, a obowiązki administracyjne to drugie. Zwolnienie nie działa „z automatu” w każdym przypadku – jest to ulga, o którą trzeba (w pewnym sensie) zawnioskować poprzez odpowiednie zgłoszenie.

Sytuacja wygląda inaczej, gdy wartość spadku jest niska. Obowiązuje kwota wolna od podatku, która dla I grupy podatkowej (do której należą rodzice i dzieci) wynosi 36 120 zł. Jeśli wartość tego, co otrzymałeś (np. udział w spadku), nie przekracza tej sumy, nie musisz składać żadnych deklaracji. Ile wynosi podatek od spadku po rodzicach 2025 w takiej sytuacji? Zero złotych i zero formalności.

Jak uniknąć podatku od spadku po rodzicach? Mechanizm „Grupy 0”

Aby skorzystać ze zwolnienia (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn), musisz spełnić dwa warunki łącznie:

• Być członkiem najbliższej rodziny (co w przypadku relacji rodzic-dziecko jest oczywiste).
• Zgłosić nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza.

Jeśli zastanawiasz się, jak uniknąć podatku od spadku po rodzicach, odpowiedź jest prosta: pilnuj kalendarza. Termin 6 miesięcy jest terminem prawa materialnego – nie można go przywrócić (chyba że w absolutnie wyjątkowych sytuacjach losowych, ale to walka z wiatrakami). Spóźnienie o jeden dzień może kosztować Cię kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Warto tutaj zaznaczyć, że dziedziczenie ustawowe a podatek oraz dziedziczenie testamentowe rządzą się tymi samymi prawami w kwestii zwolnień dla najbliższych. Źródło powołania do spadku (testament czy ustawa) nie ma znaczenia dla Urzędu Skarbowego w kontekście przynależności do „Grupy 0”.

Nabycie spadku a podatek – kiedy powstaje obowiązek?

Kluczowe dla Twojego bezpieczeństwa finansowego jest zrozumienie, od kiedy liczony jest termin 6 miesięcy. To nie jest data śmierci rodzica! To najczęstszy błąd, który widzę. Spadek po ojcu podatek i obowiązek zgłoszeniowy aktualizują się dopiero w momencie formalnego potwierdzenia Twoich praw do spadku.

Mamy tu dwie ścieżki:

1. Sąd: Jeśli składałeś wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, termin biegnie od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Zazwyczaj następuje to po 7 lub 21 dniach od ogłoszenia (jeśli nikt nie złożył wniosku o uzasadnienie ani apelacji).
2. Notariusz: Jeśli sporządzałeś Akt Poświadczenia Dziedziczenia, termin biegnie od daty zarejestrowania tego aktu w systemie (czyli zazwyczaj od dnia wizyty w kancelarii).

Jeśli nie wiesz, gdzie lepiej przeprowadzić spadek – w sądzie czy u notariusza, weź pod uwagę, że u notariusza wszystko dzieje się szybciej, więc i termin na zgłoszenie podatkowe zaczyna biec natychmiast.

Opłaty spadkowe w urzędzie skarbowym – kto płaci podatek od nabycia spadku?

Wielu Klientów pyta: „Skoro jest zwolnienie, to kto płaci podatek od nabycia spadku?”. Płacą go osoby z dalszej rodziny (np. wujkowie, kuzyni) oraz osoby niespokrewnione. Ty, jako dziecko (zstępny), jesteś uprzywilejowany. Ale uwaga – opłata skarbowa za pełnomocnictwo (17 zł) czy opłaty sądowe to nie to samo co podatek od spadków!

Często mylone są też pojęcia podatku od spadku z podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC) przy dziale spadku. Jeśli planujesz dział spadku ze spłatami, tam mogą pojawić się inne obciążenia, ale sam fakt nabycia spadku po rodzicach jest „czysty” podatkowo przy zgłoszeniu SD-Z2.

Jeśli zastanawiasz się jakim procentem podatku od nabycia spadku byłbyś obciążony, gdybyś nie skorzystał ze zwolnienia (np. przez przegapienie terminu), to wpadasz w skalę podatkową dla I grupy. Stawki wynoszą wtedy 3%, 5% lub 7% od nadwyżki ponad kwotę wolną. Przy spadku w postaci mieszkania, może to być dotkliwa suma.

Jak wypełnić formularz SD-Z2?

To najważniejszy dokument w całym procesie. Nie jest to skomplikowane, ale wymaga precyzji. Musisz tam wpisać:

• Dane spadkodawcy i spadkobiercy.
• Tytuł nabycia (postanowienie sądu / akt notarialny).
• Wartość rynkową składników majątku (np. szacunkowa wartość mieszkania). Pamiętaj, aby podawać wartości realne – urząd skarbowy przy spadku po rodzicach ma prawo zweryfikować wycenę.

Wzór wypełnionego formularza znajdziesz w moim artykule: nabycie spadku SD-Z2 wzór wypełniony. Wydrukuj go, wypełnij i wyślij listem poleconym lub złóż elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy.

Podatek od spadku po ojcu lub matce – co jeśli spóźnię się z terminem?

Życie pisze różne scenariusze. Choroba, wyjazd, czy po prostu niewiedza sprawiają, że termin 6 miesięcy mija. Co wtedy? Czy przepada wszystko?

Niestety, przepada prawo do całkowitego zwolnienia (tego z art. 4a). Wtedy wracasz do zasad ogólnych opodatkowania dla I grupy podatkowej. Jaki jest podatek od nabycia spadku w takiej sytuacji? Jest on obliczany progresywnie, ale na szczęście stawki dla najbliższej rodziny nie są tak drastyczne, jak dla osób obcych (gdzie sięgają 20%).

Musisz wtedy złożyć deklarację SD-3 (zamiast SD-Z2) i samodzielnie obliczyć należność (lub poczekać na decyzję organu). Pamiętaj jednak, że jeśli w skład spadku wchodzi zadłużone mieszkanie, wartość długów odliczamy od podstawy opodatkowania. To ważne, bo odpowiedzialność za długi spadkowe to jedno, a pomniejszenie podatku o te długi to realna korzyść.

Jaki procent podatku od nabycia spadku zapłacisz bez zgłoszenia?

Jeśli termin minął, wpadasz w progi podatkowe dla I grupy (po odliczeniu kwoty wolnej 36 120 zł):

• Do 11 833 zł nadwyżki – podatek wynosi 3%.
• Od 11 833 zł do 23 665 zł – podatek wynosi 355 zł + 5% nadwyżki ponad 11 833 zł.
• Powyżej 23 665 zł – podatek wynosi 946,60 zł + 7% nadwyżki ponad 23 665 zł.

Jak widzisz, przy dziedziczeniu np. mieszkania po rodzicach wartego 500 000 zł, 7% podatku to już konkretna kwota. Dlatego tak bardzo uczulam na nabycie spadku jaki podatek generuje przy niedopilnowaniu terminów.

Pamiętaj też, że kwestie rozliczeń ze Skarbówką są niezależne od tego, kiedy nie trzeba spłacać rodzeństwa. Zachowek i dział spadku to relacje cywilne, a podatek to relacja publicznoprawna. Nawet jeśli dogadasz się z bratem, że bierzesz wszystko bez spłat, podatek (lub zgłoszenie zwolnienia) dotyczy wartości tego, co realnie nabyłeś.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania